Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Nấm Dẩn nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã nhấn mạnh nhiệm vụ quan trọng: Giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc và quyết liệt xóa bỏ các hủ tục lạc hậu. Bám sát nhiệm vụ này, trường PTDTBT TH&THCS Tả Nhìu đã có những cách làm "Dân vận khéo" rất thực tế. Thầy cô không giảng dạy lý thuyết dài dòng mà dùng chính các hoạt động ở trường để giúp học sinh và phụ huynh dễ hiểu, dễ nhớ, từ đó cùng nhau thay đổi.
Vẽ tranh để hiểu luật, bỏ hủ tục
Ở các bản làng vùng cao, tảo hôn và kết hôn cận huyết thống vẫn còn tồn tại vì thói quen, suy nghĩ nhờ cậy anh em họ hàng từ ngày xưa để lại. Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã về việc quyết tâm xóa bỏ các hủ tục này, trường PTDTBT TH&THCS Tả Nhìu nhận thấy: Nếu chỉ đi họp thôn, đọc những điều khoản luật thì bà con rất khó nhớ, khó làm theo. Vì vậy, nhà trường chọn cách làm "Dân vận" từ gốc, đó là làm thế nào để có nhận thức từ chính các em học sinh.
Tháng 1 năm 2026, trường phát động cuộc thi vẽ tranh tuyên truyền phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Thầy cô không bắt các em học vẹt luật Hôn nhân và Gia đình, mà để các em tự do kể lại những gì mình hiểu qua từng nét vẽ. Nhìn vào các tác phẩm gửi về Ban Tổ chức, các thầy cô không khỏi bất ngờ trước sự sáng tạo của học sinh. Các em chọn cách vẽ truyện tranh, tự đặt ra những câu hỏi 2
ngây ngô nhưng thực tế như: "Cô ơi, hôn nhân cận huyết là gì ạ?". Để giải thích, các em tự vẽ sơ đồ cây gia đình, dùng những dấu gạch chéo đỏ dứt khoát vào các mối quan hệ họ hàng gần.
Đáng chú ý hơn, trong tranh, các em không chỉ nhắc đến việc pháp luật nghiêm cấm kết hôn trong phạm vi ba đời, mà còn chỉ rõ những hậu quả đau lòng về sức khỏe. Những căn bệnh nghe rất y khoa như "tan máu bẩm sinh", "mù màu", "bạch tạng" được các em cẩn thận nắn nót ghi chú bên cạnh hình ảnh những em bé ốm yếu.
Cách làm này đã tạo ra một tinh thần "Dân vận" mạnh mẽ ngoài mong đợi. Sau cuộc thi, những bức tranh ngập tràn màu sắc ấy được các em mang về tận nhà, dán lên vách gỗ và say sưa kể lại cho bố mẹ, ông bà nghe. Lời giải thích của con trẻ rất mộc mạc: "Bố mẹ ơi, lấy người họ hàng gần là con cái đẻ ra ốm yếu, thiệt thòi lắm, mà các cô chú trên Uỷ ban nhân dân xã cũng không cho đăng ký kết hôn đâu". Chính sự hồn nhiên nhưng hiểu đúng luật các em đã chạm đến suy nghĩ của người lớn. Nghe con cháu nói có lý, nhìn hình vẽ của con cháu dễ hiểu, nhiều bậc phụ huynh đã thực sự nhận ra cái sai của nếp cũ. Từ chỗ còn chần chừ, họ dần thay đổi suy nghĩ, đồng thuận với nhà trường và cam kết không ép con em mình dựng vợ gả chồng khi chưa đủ tuổi, đủ kiến thức.
Giữ văn hóa từ những việc gần gũi
Nghị quyết của Đảng bộ xã Nấm Dẩn đặt ra yêu cầu phải giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc. Để làm được điều này với lứa tuổi học sinh, trường PTDTBT TH&THCS Tả Nhìu không dùng lý thuyết trên bục giảng, mà chọn cách cho các em trải nghiệm thực tế
Điển hình là Hội chợ xuân Bính Ngọ được tổ chức ngay tại trường vào tháng 2 năm 2026. Góc sân trường thường ngày đã trở thành một phiên chợ vùng cao nhộn nhịp. Dưới sự hướng dẫn tỉ mỉ của các thầy cô, các em học sinh quây quần bên những chiếc chiếu cói, tự tay tập rửa lá dong, lau lạt, múc từng bát gạo nếp, đỗ xanh để gói những chiếc bánh chưng truyền thống. Dù những chiếc bánh đầu tiên các em tự gói có thể chưa được vuông vức, nhưng niềm vui, sự hào hứng hiện rõ trên khuôn mặt của các em.
Không chỉ gói bánh, hội chợ còn mang đậm hương vị quê hương với các gian hàng nông sản địa phương do chính tay các em và phụ huynh chuẩn bị. Những mớ rau cải xanh mướt, những trái đu đủ, củ cải hay bắp ngô được sắp xếp ngay ngắn trên sạp hàng trải bạt giản dị. Đặc biệt, náo nhiệt nhất phải kể đến góc sân chơi trò "bịt mắt bắt vịt". Xung quanh là vòng người chen chúc cùng tiếng vỗ tay, reo hò cổ vũ không ngớt; ở giữa là những học sinh đang bịt mắt, cười nắc nẻ dò dẫm từng bước để bắt chú vịt đang chạy trốn.
Nhìn học sinh cười đùa thoải mái, rũ bỏ vẻ rụt rè nhút nhát để hết mình tham gia các hoạt động truyền thống, chúng tôi thấy rõ tác dụng của việc làm "Dân vận" qua thực tiễn. Không cần hô hào to tát, tình yêu quê hương, ý thức giữ gìn nếp sống của cha ông đã từ từ ngấm vào các em qua những công việc nhỏ bé, những nụ cười giòn giã và vô cùng gần gũi như thế.
Đưa điệu múa quê hương đi xa
Để thực hiện mục tiêu phát triển phong trào văn nghệ quần chúng như Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Nấm Dẩn nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã đề ra, nhà trường luôn động viên học sinh tập múa hát dân ca.
Vào tháng 5 năm 2026, Công ty TNHH Di sản Tràng An có lời mời Đoàn Nghệ nhân Dân gian các dân tộc xã Nấm Dẩn đến tỉnh Ninh Bình biểu diễn. Khi đó, UBND xã đã quyết định chọn học sinh của trường cùng tham gia vào đoàn để đi biểu diễn.
Dù đứng trước rất nhiều người lạ, các em vẫn biểu diễn rất tự nhiên, mặc đúng bộ trang phục dân tộc Nùng và múa đều đặn cho khách du lịch xem. Thấy các em làm được như vậy, thầy cô và phụ huynh đều thấy rất vui. Việc các em mạnh dạn mang điệu múa của quê hương đi biểu diễn ở tỉnh khác cho thấy việc nhà trường dạy học sinh giữ gìn văn hóa truyền thống đã có kết quả cụ thể.
Thành công này cho thấy cách làm "Dân vận" của trường PTDTBT TH&THCS Tả Nhìu đang đi đúng hướng. Không cần dùng những cách làm quá quy mô, nhà trường đã dùng chính sự chân thành và các hoạt động trải nghiệm thực tế để giúp các em học sinh hiểu luật pháp, giữ gìn bản sắc. Đó cũng là cách thiết thực nhất để nhà trường chung tay cùng địa phương thực hiện tốt Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Nấm Dẩn./.
